**حضانت فرزند زیر ۷ سال با کیست؟**

—

راهنمای جامع و کاربردی قوانین حضانت فرزندان خردسال در ایران

—

—

مفهوم حضانت در قوانین ایران

حضانت، واژه‌ای است که در نظام حقوقی ما به معنای نگهداری و تربیت مادی و معنوی فرزند به کار می‌رود. این مفهوم شامل تمامی ابعاد رشد کودک، از تامین نیازهای اولیه مانند خوراک، پوشاک و مسکن گرفته تا آموزش، بهداشت و پرورش روحی و اخلاقی او می‌شود. درک تفاوت حضانت با «ولایت» که به معنای سرپرستی قانونی و اداره امور مالی فرزند است، از اهمیت بالایی برخوردار است. ولایت قهری عمدتاً با پدر و جد پدری است، اما حضانت می‌تواند بر عهده هر یک از والدین باشد و پس از طلاق، تعیین متولی آن از مسائل کلیدی و چالش‌برانگیز است.

اصل کلی: حضانت با مادر است تا ۷ سالگی

بر اساس ماده ۱۱۶۹ قانون مدنی جمهوری اسلامی ایران، حضانت فرزندان، چه پسر و چه دختر، تا سن هفت سالگی، بر عهده مادر است. این یک اصل حقوقی ثابت و مهم است که ریشه در ملاحظات عاطفی و نیازهای اولیه کودک در سنین خردسالی دارد. قانون‌گذار با این رویکرد، نقش حیاتی مادر را در سال‌های ابتدایی زندگی فرزند، که ارتباط عاطفی و مراقبت‌های ویژه او برای رشد و بالندگی کودک ضروری است، به رسمیت شناخته است.

حتی در صورت وقوع طلاق و جدایی والدین، این حق برای مادر محفوظ است، مگر اینکه شرایط خاصی پیش بیاید که خلاف مصلحت کودک باشد. دادگاه‌ها در این موارد، همواره «مصلحت فرزند» را بر هر عامل دیگری ارجحیت می‌دهند.

تبصره‌ها و استثنائات مهم

اگرچه اصل کلی حضانت فرزند زیر ۷ سال با مادر است، اما قانون برای حمایت از بهترین منافع کودک، استثنائاتی نیز در نظر گرفته است:

• عدم صلاحیت مادر: در صورتی که مادر به دلیل بیماری‌های روانی شدید، اعتیاد مضر، سوءسابقه اخلاقی اثبات‌شده یا سایر دلایل محکمه‌پسند، صلاحیت لازم برای نگهداری و تربیت فرزند را از دست بدهد، دادگاه می‌تواند حضانت را از او سلب و به پدر یا در صورت عدم صلاحیت او، به شخص دیگری واگذار کند.
• ازدواج مجدد مادر: یکی از مهم‌ترین استثنائات، ازدواج مجدد مادر است. بر اساس قانون، اگر مادری که حضانت فرزند زیر ۷ سال را بر عهده دارد، مجدداً ازدواج کند، حق حضانت او ساقط می‌شود و حضانت به پدر منتقل خواهد شد. البته این موضوع نیز با توجه به مصلحت کودک و نظر دادگاه قابل بررسی است.
• توافق والدین: اگرچه قانون اصول کلی را مشخص کرده است، اما والدین می‌توانند با توافق یکدیگر، ترتیبات دیگری برای حضانت فرزند اتخاذ کنند. این توافق باید در دادگاه ثبت شود و قاضی نیز آن را تایید کند، مشروط بر اینکه توافق مذکور، مغایر با مصلحت فرزند نباشد.
• فوت پدر: در صورت فوت پدر، حضانت فرزند تا هفت سالگی کماکان با مادر باقی می‌ماند و حتی پس از آن نیز، در صورتی که مصلحت فرزند ایجاب کند، مادر بر پدر بزرگ پدری (جد پدری) برای حضانت ارجحیت دارد.

حضانت پس از ۷ سالگی: تصمیم دادگاه با اولویت مصلحت فرزند

پس از اتمام ۷ سالگی فرزند، قاعده حضانت تغییر می‌کند. در این مرحله، دیگر اولویت مطلق با مادر نیست و دادگاه با در نظر گرفتن کلیه جوانب، از جمله نظرات کودک (در صورت رسیدن به سن تشخیص)، وضعیت روانی و اخلاقی والدین، امکانات مالی و آموزشی و در نهایت، مهم‌تر از همه، «مصلحت فرزند»، تصمیم‌گیری می‌کند. این بدان معنا نیست که حضانت حتماً به پدر واگذار می‌شود، بلکه دادگاه آزادی عمل بیشتری برای تشخیص بهترین محیط برای رشد کودک دارد.

حقوق و تکالیف والدین دارای حضانت

والدی که حضانت فرزند را بر عهده دارد، وظایف و حقوق مشخصی در قبال فرزند خود خواهد داشت. این مسئولیت‌ها به قدری گسترده‌اند که تمامی جنبه‌های زندگی کودک را در بر می‌گیرند:

نقش مصلحت فرزند در تصمیم‌گیری دادگاه

واژه «مصلحت فرزند» کلیدی‌ترین اصل در تمامی پرونده‌های مربوط به حضانت است. دادگاه‌ها، چه در تعیین اولیه حضانت و چه در بررسی موارد سلب حضانت، همواره این اصل را معیار اصلی خود قرار می‌دهند. مصلحت فرزند به معنای بهترین وضعیت ممکن برای رشد و بالندگی کودک از ابعاد مختلف است که شامل موارد زیر می‌شود:

• سلامت جسمی و روانی: توانایی والد در تامین بهداشت، تغذیه مناسب و محیطی آرام و بدون تنش.
• وضعیت آموزشی و تحصیلی: فراهم آوردن فرصت‌های مناسب برای آموزش و پیشرفت درسی.
• محیط اخلاقی و فرهنگی: تضمین محیطی سالم برای تربیت اخلاقی و اجتماعی کودک.
• امنیت و ثبات: حفظ پایداری در زندگی کودک و جلوگیری از جابجایی‌های مکرر و استرس‌زا.

قاضی با بررسی دقیق شواهد، گزارش مددکار اجتماعی، و گاهی حتی شنیدن نظرات کودک (در صورت توانایی تشخیص)، تلاش می‌کند تا تصمیمی بگیرد که بیشترین سود را برای آینده فرزند در بر داشته باشد.

فرآیند تعیین حضانت فرزند زیر ۷ سال (جایگزین اینفوگرافیک)

پرسش‌های متداول درباره حضانت فرزند زیر ۷ سال

نکته پایانی و توصیه حقوقی

مسئله حضانت فرزند، یکی از حساس‌ترین و پیچیده‌ترین مسائل حقوقی است که ابعاد عاطفی و روانی فراوانی نیز دارد. هر پرونده دارای جزئیات خاص خود است و تصمیمات دادگاه با توجه به تمامی شواهد و در راستای مصلحت عالیه فرزند اتخاذ می‌شود. از این رو، اکیداً توصیه می‌شود در تمامی مراحل مربوط به تعیین یا تغییر حضانت، از مشاوره و راهنمایی یک وکیل متخصص در امور خانواده استفاده نمایید.

—

این مقاله توسط تیم تخصصی حضانت فرزند با هدف افزایش آگاهی عمومی تهیه شده است.
برای اطلاعات بیشتر و مقالات مشابه، به وبلاگ ما مراجعه کنید.

درباره ما | تماس با ما

—
**توضیحات مهم برای درج در ویرایشگر بلوک یا کلاسیک:**

* **هدینگ‌ها (H1, H2, H3):** برای اطمینان از شناسایی صحیح به عنوان هدینگ، لطفاً متون مشخص شده با `H1: …`, `H2: …` و `H3: …` را در ویرایشگر به ترتیب به تگ‌های H1، H2 و H3 تبدیل کنید. کدهای `style` درون `` ها برای زیبایی و تمایز ظاهری هدینگ‌ها پیشنهاد شده‌اند. اگر ویرایشگر شما امکان درج `style` مستقیم را ندارد، می‌توانید از تنظیمات هدینگ‌ها برای تغییر اندازه و رنگ فونت به صورت دستی استفاده کنید تا ظاهری مشابه آنچه در اینجا طراحی شده، ایجاد شود.
* **طراحی و رنگ‌بندی:** تمامی بخش‌ها، شامل بلوک‌های فهرست مطالب، جدول، اینفوگرافیک جایگزین، بلوک‌های پرسش و پاسخ و بلوک تماس، با استفاده از استایل‌های اینلاین HTML طراحی شده‌اند تا پس از کپی در ویرایشگر بلوک یا کلاسیک، تا حد امکان ظاهر پیشنهادی (رنگ‌بندی آبی تیره، طلایی و خاکستری با پس‌زمینه‌های روشن) حفظ شود. ممکن است در برخی ویرایشگرها، نیاز به تنظیمات جزئی برای مطابقت کامل با طراحی وجود داشته باشد.
* **ریسپانسیو بودن:** ساختار مقاله با پاراگراف‌های کوتاه، لیست‌ها، جدول با `overflow-x: auto` و بلوک‌های مجزا، برای نمایش بهینه در اندازه‌های مختلف صفحه (موبایل، تبلت، لپ‌تاپ، تلویزیون) طراحی شده است.
* **اینفوگرافیک جایگزین:** بخش “فرآیند تعیین حضانت فرزند زیر ۷ سال” به گونه‌ای طراحی شده که با استفاده از آیکون‌های متنی (اموجی) و بلوک‌های مجزا، حس یک اینفوگرافیک را منتقل کند و اطلاعات را به صورت بصری و مرحله‌ای ارائه دهد.
* **لینک‌های داخلی و خارجی:** لینک‌های داخلی به صفحات سایت شما `https://child-custody.ir/` و لینک تماس تلفنی (tel:) درج شده‌اند.
* **محتوا:** محتوا کاملاً آموزشی، جامع و با رعایت اصول سئو نوشته شده و تلاش شده تا لحنی انسانی و تخصصی داشته باشد.